Thuốc lá làm tăng nguy cơ biến chứng trong phẫu thuật

Không chỉ gây tổn thương phổi, tim mạch, thuốc lá còn ảnh hưởng đến cấu trúc mô liên kết, quá trình liền xương và phục hồi vết thương sau phẫu thuật. Những nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp cho thấy, tỷ lệ bệnh nhân có thói quen hút thuốc lá trong nhóm phẫu thuật thoát vị bẹn và chấn thương chỉnh hình còn khá cao, đặt ra yêu cầu tăng cường tư vấn cai thuốc lá trước khi can thiệp ngoại khoa.

Thoát vị bẹn là bệnh lý ngoại khoa phổ biến, xảy ra khi các tạng trong ổ bụng chui qua vị trí thành bụng bị suy yếu tại vùng bẹn. Bên cạnh tuổi tác, lao động nặng và các bệnh lý nền, hút thuốc lá cũng là yếu tố nguy cơ đáng chú ý. Nghiên cứu của BS.CKII Nguyễn Duy Đông, BS. Nguyễn Duy Minh và BS. Thị Mỹ Yến tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp trên 35 bệnh nhân phẫu thuật nội soi điều trị thoát vị bẹn giai đoạn 2025 – 2026 ghi nhận, hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ phổ biến nhất, chiếm 34,3% (12/35 bệnh nhân). Trong khi đó, bệnh hô hấp mạn tính và tiểu khó do phì đại tuyến tiền liệt cùng chiếm 11,4%. Theo các chuyên gia, người hút thuốc kéo dài dễ mắc bệnh lý hô hấp và ho mạn tính. Những cơn ho liên tục làm tăng áp lực trong ổ bụng, tạo sức ép lên thành bụng và vùng bẹn.  Đồng thời, nicotine và các chất độc trong khói thuốc làm suy giảm quá trình tổng hợp collagen, khiến mô liên kết nâng đỡ thành bụng suy yếu, tăng nguy cơ hình thành thoát vị.  Nghiên cứu ghi nhận, phẫu thuật nội soi đặt tấm lưới trước phúc mạc qua ổ bụng (TAPP) mang lại kết quả khả quan, với tỷ lệ điều trị tốt sau 1 tháng đạt 91,4% và không có trường hợp tái phát sớm. Không chỉ ảnh hưởng đến thành bụng, thuốc lá còn là yếu tố bất lợi đối với bệnh nhân phẫu thuật chấn thương chỉnh hình. Đây là nhóm phẫu thuật đòi hỏi quá trình phục hồi xương và mô mềm diễn ra thuận lợi để người bệnh sớm trở lại sinh hoạt bình thường. Nghiên cứu của BS. Lê Trung Nghĩa, BS. Nguyễn Ngọc Tính và BS. Nguyễn Văn Phú tại Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp trên 233 bệnh nhân phẫu thuật sạch và sạch – nhiễm ghi nhận, có 69 bệnh nhân hút thuốc lá, chiếm 29,6%.  Theo các chuyên gia, nicotine gây co mạch, làm giảm lượng máu và dưỡng chất đến vùng xương tổn thương, ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào tạo xương, khiến quá trình liền xương kéo dài. Ngoài ra, khí carbon monoxide trong khói thuốc làm giảm khả năng vận chuyển oxy đến các mô, khiến vết thương khó phục hồi.  Người bệnh có nguy cơ chậm lành vết mổ, hoại tử mép vết thương và nhiễm khuẩn. Các độc chất trong thuốc lá còn làm suy giảm chức năng miễn dịch, gây bất lợi cho quá trình hồi phục sau phẫu thuật. Từ những kết quả nghiên cứu trên cho thấy, tác hại của thuốc lá không chỉ dừng lại ở các bệnh lý hô hấp, tim mạch hay ung thư, mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị ngoại khoa, khả năng phục hồi và chất lượng cuộc sống của người bệnh.  Để hạn chế nguy cơ, người bệnh cần được tư vấn cai thuốc lá ngay từ khi có chỉ định phẫu thuật. Đối với phẫu thuật chương trình, ngừng hút thuốc ít nhất 4 – 8 tuần trước mổ là khuyến nghị cần được quan tâm nhằm cải thiện khả năng phục hồi của cơ thể.  Người bệnh cũng cần duy trì việc không hút thuốc sau phẫu thuật, tuân thủ hướng dẫn điều trị và tái khám.
Cai thuốc lá không chỉ giúp phòng ngừa bệnh tật mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phẫu thuật, hạn chế biến chứng và cải thiện quá trình hồi phục.  Đây là thông điệp cần được ngành Y tế tăng cường truyền thông để người dân nhận thức đầy đủ hơn về những tổn hại mà thuốc lá gây ra đối với sức khỏe.