Không thể giao trẻ em cho mạng xã hội: Nhiều trẻ mắc kẹt trong màn hình

Một thiếu niên 15 tuổi ở TP.HCM đập phá nhà cửa, thậm chí cầm dao đe dọa chính cha mẹ mình chỉ vì bị tịch thu điện thoại. Đêm đó cả khu phố bị đánh thức bởi tiếng la hét của cậu ấy.

Những trường hợp như trên đã từng được bệnh viện tiếp nhận thời gian qua.

Nhập viện cai nghiện điện thoại, mạng xã hội

Bệnh viện Tâm thần TP.HCM đã tiếp nhận nhiều trẻ nhập viện để cai nghiện điện thoại, mạng xã hội, game… Bác sĩ Nguyễn Thị Kiều Tiên – Trưởng khoa tâm lý tâm thần trẻ em Bệnh viện Tâm thần TP.HCM – cho biết có trường hợp nhập viện trong tình trạng kích động mạnh, cũng có trường hợp không phải cha mẹ mà là công an địa phương đưa vào bệnh viện.

Còn bác sĩ Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa tâm lý lâm sàng – phục hồi chức năng – y học cổ truyền Bệnh viện Nhi đồng 2 TP.HCM, thông tin ngày càng có nhiều trẻ em bị ảnh hưởng đến sự phát triển do sử dụng thiết bị điện tử quá mức. 

Mỗi tháng tại khoa này tiếp nhận cả trăm bệnh nhi có vấn đề về sức khỏe tâm lý mà nguyên nhân gián tiếp đều do sử dụng thiết bị điện tử quá mức. Tuy nhiên điểm chung là không có cha mẹ nào đưa con đến Bệnh viện Tâm thần TP.HCM khám với lý do trẻ bị nghiện thiết bị số cả. Hầu hết chỉ tìm đến với lý do như trẻ chậm nói, học sa sút, mất tập trung, rối loạn cảm xúc, có hành vi bạo lực…

Theo bác sĩ Tiên, khi đã nghiện, trẻ thường bất chấp tất cả đề có được cái mình muốn nên dễ dẫn tới những hành vi cực đoan như chửi bới, đập phá tài sản. Nặng hơn có thể đánh đập cha mẹ, thậm chí dùng hung khí gây thương tích… chỉ để được xem màn hình. 

“Bất kể trẻ được đưa đến vì lý do gì, chúng tôi đều hỏi rất kỹ về việc dùng điện thoại, máy tính bảng, máy tính. Nó là một phần không thể bỏ qua trong đánh giá”, bác sĩ Tiên chia sẻ.

Ghi nhận thực tế khám chữa bệnh tại Bệnh viện Nhi đồng 2, bác sĩ Sang cho biết tình trạng lệ thuộc vào tivi, điện thoại thông minh không chỉ ảnh hưởng trước mắt mà còn để lại hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe tâm thần và khả năng học tập của trẻ. 

Một trong những biểu hiện phổ biến nhất là trẻ chậm nói. Trẻ nhỏ thường xuyên tiếp xúc với màn hình có xu hướng giảm tương tác với người xung quanh dẫn đến hạn chế về ngôn ngữ.

Nhiều trường hợp còn gặp rối loạn giấc ngủ, mất tập trung, giảm khả năng tiếp thu và sa sút trong học tập. Nếu không được can thiệp kịp thời, trẻ có thể tiếp tục gặp các vấn đề như suy giảm thị lực, thiếu kỹ năng xã hội, khó hòa nhập với bạn bè, thậm chí có biểu hiện chán học, né tránh trường lớp, ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách. 

Một số trẻ còn có dấu hiệu rối loạn hành vi do quen với việc được chiều bằng thiết bị điện tử từ nhỏ.

Trẻ đang bị “ngộ độc tinh thần” từng ngày

Trẻ em được “ném” cho chiếc điện thoại để ngồi yên cho cha mẹ làm việc là hình ảnh không quá hiếm và có thể bắt gặp ở bất cứ đâu – Ảnh: TH.DƯƠNG

Phụ huynh bận rộn, thiếu thời gian nên thiết bị màn hình trở thành “giải pháp nhanh nhất” để giữ cho con yên là thực tế khó phủ nhận hiện nay. Có người mẹ đơn thân vừa đi làm vừa chăm con vừa làm việc nhà nên khi cần 30 phút để nấu ăn hay tắm rửa lập tức “ném” cho con chiếc điện thoại là cách nhanh nhất.

Trong nhiều trường hợp, phụ huynh còn tin rằng việc cho con tiếp xúc công nghệ sớm là lợi thế! Bác sĩ Tiên kể từng gặp những người nghĩ rằng con mình sẽ giỏi công nghệ khi cho tiếp xúc sớm thiết bị điện tử mà không biết chúng đang bị “ngộ độc tinh thần” từng ngày. 

Đến khi vấn đề trở nên nghiêm trọng, cảm xúc phổ biến của phụ huynh là hối hận, tiếc nuối, giá như… Người chọn cách cực đoan là cắt mạng Internet, loại bỏ hoàn toàn thiết bị. Tuy vậy khi ấy trẻ đã có đủ cách để tiếp cận từ bên ngoài, thậm chí bỏ nhà đi..

Bác sĩ Sang cho rằng việc điều trị sẽ không quá phức tạp nếu được phát hiện sớm, nhất là trường hợp chậm nói đơn thuần. Việc quan trọng là phải giảm dần và hạn chế hoàn toàn thời gian sử dụng màn hình. 

Đồng thời cha mẹ phải trò chuyện, chơi cùng và tạo môi trường giao tiếp tích cực cho con. Ngoài ra sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường có vai trò quan trọng bởi trẻ được tham gia hoạt động tập thể, giao tiếp với bạn bè, thầy cô sẽ dần cải thiện các kỹ năng xã hội.

Còn bác sĩ Tiên nói biện pháp không quá phức tạp, chỉ là đừng cho trẻ tiếp xúc màn hình quá sớm, đồng thời giới hạn thời gian sử dụng, tăng tương tác trực tiếp, khuyến khích hoạt động thể chất và xã hội. 

“Những điều này tưởng chừng đơn giản nhưng lại là ranh giới giữa thói quen và cơn nghiện. Nếu một khi đã bước qua ranh giới đó, cái giá phải trả có khi là cả tương lai đứa trẻ”, bác sĩ Tiên nói.

Nguồn: Khảo sát của Viện Nghiên cứu thanh niên năm 2024 – Đồ họa: TUẤN ANH

Màn hình ảnh hưởng tiến triển theo độ tuổi

Ảnh hưởng của màn hình không xảy ra đột ngột mà tiến triển theo từng độ tuổi. Với trẻ 0-6 tuổi, hậu quả thường là chậm phát triển ngôn ngữ và giảm khả năng giao tiếp. Hình ảnh dễ thấy tại quán ăn là trẻ ngồi yên trước màn hình điện tử còn cha mẹ tranh thủ ăn.

Từ 6-12 tuổi, nhiều trẻ đã có thiết bị riêng. Từ học online rất dễ chuyển sang chơi game, lướt mạng dẫn đến giảm tập trung, sa sút học tập. Nhưng điều đáng lo hơn là trẻ đã xem và bị ám ảnh tâm lý về những nội dung vượt quá độ tuổi, trong đó có ám ảnh về nội dung tình dục do các nền tảng liên tục đề xuất video không phù hợp. Đã có trường hợp trẻ bị dụ dỗ qua mạng, bị tổn thương tâm lý nghiêm trọng.

Đặc biệt giai đoạn 12-16 tuổi được đánh giá là nguy hiểm nhất. Não bộ của trẻ đang phát triển mạnh về cảm xúc và hành vi. Đây cũng được ghi nhận là giai đoạn dễ hình thành nghiện với trẻ nếu không phát hiện kịp thời.

Nguồn tuoitre.vn